Skip to main content Skip to footer
मुखपृष्ठ

शोध

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • लेखनस्पर्धा-२६
    • समग्र लेखनस्पर्धा 2014 ते 2025
    • Index लेखनस्पर्धा-२०२६
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

Welcome User Block

🙏 नमस्कार पाहुणे ! शेतकरी, शेती अभ्यासक, रसिक आणि सारस्वतांच्या दुनियेत आपले स्वागत आहे. 🙏
अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य चळवळीचा उपक्रम
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२६ 
लेखनाचा विषय : शेती/महिला/ग्रामीण जीवन 
प्रवेशिका दाखल करण्याची अंतिम मुदत : २५ नोव्हेंबर २०२६
  • स्पर्धेचे स्वरूप, पारितोषिकाचे स्वरूप, प्रवेशिका सादर करण्याची पद्धत, नियम व शर्ती, याविषयी सविस्तर माहिती येथे >> https://baliraja.com/node/3379 उपलब्ध आहे.
  • सादर झालेल्या प्रवेशिका येथे >> https://baliraja.com/spardha-2026 पाहता येतील.

पुस्तक समीक्षण : बळीवंश

Main page content

By Ajit1980 | 12:19 AM IST, शुक्र December 01, 2023
पुस्तक समीक्षण
शेतकऱ्याचा राजा बळीराजा

पुस्तक समीक्षण

पुस्तकाचे नाव: बळीवंश

वाचनप्रकार:कादंबरी

किमंत:४४०₹

लेखक : डॉ. आ. ह. साळुंखे

(संस्कृतचे गाढे अभ्यासक, ज्येष्ठ इतिहास संशोधक)

 

डॉ आ.ह.साळूंखे यांनी अतिशय सखोलपणे पाच हजार वर्षापूर्वीच्या इतिहासाची उकल यातून केली आहे.

"इडा पिडा टाळूया ! बळीचे राज्य आणूया"

बळी! सात काळजांच्या आत जपून ठेवावा, असा निरागस 'माणूस'! आपल्या प्रजेतील प्रत्येक व्यक्तीला कष्टाचे व हक्काचे फळ सम प्रमाणात विभागून देणारा संविभागी नेता!!

बळी-हिरण्यकश्यपूचा पणतू, प्रल्हादाचा नातू, विरोचनाचा पुत्र, कपिलाचा पुतण्या आणि बाणाचा पिता. भारताच्या सांस्कृतिक इतिहासातील एक अत्यंत उत्तुंग व्यक्तिमत्व ! सुमारे साडेतीन ते पाच हजार वर्षांपूर्वी होऊन गेलेल्या भारतीय बहुजनसमाजाचा महानायक, एक महासम्राट, एक महान तत्त्ववेत्ता!

अशा आपल्या महान बळीराजाचा वामनाने कपटाने घात केला. तीन पावले भूमी म्हणजे स्वर्ग, भूमी, पाताळ व्यापणे नव्हे ती तीन पावले भूमीचा अर्थ यज्ञ, वेद आणि वाणी यांना परवानगी देणे असा होतो.
 

अशा आपल्या पराक्रमी राजाला कपटाने मारुन त्याचा इतिहास विकृत केला व आमच्या बहुजन समाजापासून तोडण्याचा प्रयत्न केला पण आज बळीराजा जीवंत आहे. 'इडा पिडा टळो! बळीचे राज्य येवो' असे म्हणून आपण त्यांचे हजारो वर्षांपासून स्मरण आजही करतो. अशा आपल्या महापराक्रमी सर्वगुणसंपन्न, समतावादी राजाची दिवाळीत घराघरामध्ये पूजा व्हावी आणि आपली मूळ संस्कृती उजळावी ही इच्छा.

 

पाच हजार वर्षापासून सर्वसामान्यांना प्रतिभेचा मोहर कुणी जाळून टाकला ? तो बहरला का नाही याचे विश्लेषण या पुस्तकात केले आहे.

वामन व बळी ही कथा जरी पौराणिक असली तरी खोट्या संस्कृतीचा मारा संस्कृती आड यात घुसळला आहे.संस्कृतीआड खोट्या गोष्टी यात लपल्या असून आर्य संस्कृतीने मुळ द्रविडीयन संस्कृतीवर आघात केला आहे.द्र्विडीयन ही प्राचीन संस्कृती होती आणि तिचा संबंध हडप्पा मोहनजोदडोशी आहे.

लोकांच्या मेंदूमध्ये गाठी बांधून ठेवणे ,अवैज्ञानिक कथा रचने,वेगळाच इतिहास रचणे यातून त्यांची प्रवृत्ती लक्षात येते.
 

ब्राह्मण हे ग्रंथाचे नाव होते तर वैदिक वाङ्मयात देव म्हणजे सृष्टीचा निर्माता तसेच विशिष्ट जनसमूह! डॉ. श्रीधर व्यंकटेश यांनी सुद्धा याला पुष्टी जोडलेली आहे. यामध्ये राक्षस ,नाग इत्यादी भागांचा वैदीक वाड्मयात उल्लेख आढळतो .प्राचीन काळामध्ये पशु दोन पायावर चालत होते.ती चार पायाची नव्हती. त्यांनी यज्ञामध्ये बळी जाण्यास नकार दिला.म्हणून नंतर युप नावाची संकल्पना यज्ञातून आली.बळी देण्यासाठी क्लृप्ती शोधण्यात आली. आणि योपन म्हणजे भ्रम निर्माण करणे, फसवणूक करणे असा होतो. अन वज्र या हत्याराची निर्मिती करण्यात आली. यातून पशु बळी जाण्यास तयार झाले. पुढे बहुजन समाजाची अवस्था याच जनावरांसारखी करण्यात आली.अन दावणीला ते बांधल्या गेले. पंरतु छत्रपती शिवाजी महाराज, महात्मा फुले ,आंबेडकर,शरद जोशी यांनी विरोध दर्शवला त्यामुळे ते दावलेला बांधले गेले नाहीत. कर्मकांडाच्या आड ते कधी झुकले नाहीत. 
 

विश्लेषण चिकित्सा करायची नाही , बुद्धी वापरायची नाही असाच उच्चभ्रुचा पायंडा होता. धर्मग्रंथ,वेद,पुराणे,उपनिषदे यांचा धाक वाटावा धसका घ्यावा अशी भीती देव हे पात्र आणून पध्दतशीर बहुजनांना दूर केल्या गेले.म्हणून देव ही संकल्पना आडवी केल्या गेली. पाखंडी म्हणजे बुद्धी स्वतंत्रपणे वापरणारा माणूस.

 

जीवघेण्या संघर्षांतही त्यांची हृदये स्वच्छ आणि मस्तके ताठ राहिली.

बळीवंशातील राजांना सत्ता नको होती असे नाही. परंतु आपली सत्ता विशिष्ट तत्त्वज्ञानावर, नीतिमूल्यांवर, जीवनदर्शनावर उभी असली पाहिजे, याची पुरेपूर काळजी ते घेत होते. त्यांनी आपल्या हाताने आपल्या स्वातंत्र्याच्या आकांक्षा विसर्जित केल्या असत्या आणि आक्रमक आर्य आपल्यापेक्षा वरचढ होत आहेत असे म्हटल्यावर त्यांच्यापुढे शरणागती पत्करली असती, तर त्यांच्या इतक्या पिढ्यांना आपले प्राण गमवावे लागले नसते. त्यांनी स्वतःच वैदिकांच्या रंगात रंगून जायचे ठरविले असते, तर आर्यांचे मांडलिक म्हणून ते सुखेनैव जगू शकले असते आणि त्यांनी टाकलेल्या सत्तेच्या छोट्यामोठ्या तुकड्यांवर पोट भरण्यासाठी लाळ घोटत सुखी राहू शकले असते. परंतु त्यांच्यापैकी कोणीही आत्मद्रोहाचा हा मार्ग पत्करला नाही. त्यांच्या सैन्यातील वा प्रजेतील काही व्यक्तींनी वा गटांनी गद्दारीचा मार्ग स्वीकारला, हे खरे आहे. परंतु हिरण्याक्षापासून बाणासुरापर्यंत कोणीही आपल्या जीवनमूल्यांपेक्षा आपल्या प्राणांना अधिक महत्त्व दिले नाही, मग त्यांच्याकडून जीवनमूल्यांपेक्षा सत्तेला अधिक महत्त्व दिले जाण्याची शक्यता तर फार दूरची झाली. अगदी जीवघेण्या संघर्षांतही त्यांची हृदये स्वच्छ आणि मस्तके ताठ राहिली. त्यांच्या पद्धतीने जगणे हे तर खरे जगणे आहेच, पण त्यांच्या पद्धतीने मरणे हे देखील जीवनाचा झेंडा उंच उंच फडकविण्यासारखे आहे.
 

हजारो वर्षे ज्याच्या पुनरागमनाची प्रतीक्षा केली जात आहे, असा जिवलग आणि आमचा लाडका बळीराजा ? तो तर तत्त्वदर्शिनी बुद्धी असलेला बुद्ध. प्रजेतील प्रत्येकाला त्याच्या श्रमाचा योग्य हिस्सा विभागून देणारा संविभागी. स्वतः सर्वांशी समतेने वागणारा आणि प्रजेतील सर्वांना परस्परांशी समतेने वागण्याची प्रेरणा देणारा समतावादी. यज्ञयागांच्या भ्रामक कर्मकांडाऐवजी निर्मितीगर्भ कृषीला जपणारा बळीराजा. वैदिकांची शोषक व्यवस्था नाकारताना एक भावात्मक, सकारात्मक, क्रियाशील समाजरचना घडवून आणणारा समाजशिल्पकार, कारस्थानांना आणि कपटांना निर्मळ-निरागस मनाने सामोरा जाणारा उन्नत महामानव, काही व्यक्ती व समूह यांचा अपवाद वगळता इतरांनी आपल्या हृदयासनावर प्रेममंत्राने अभिषिक्त केलेला आणि सम्यक राज्यकर्ता असलेला सम राजा सम्राट. पराभवातही पराभूत न होणारा शांतचित्त तत्त्ववेत्ता. हजारो वर्षे ज्याच्या पुनरागमनाची प्रतीक्षा केली जात आहे, असा जिवलग, इतका जिवलग, इतका जिवलग की, सात काळजांच्या आत कायमचा जपून ठेवावा इतका जिवलग !
 

अतिशय सुंदर व अभ्यासपूर्ण बळीराजा विषयी, त्याच्या वंशाविषयी मांडणी या पुस्तकात आहे.आर्य संस्कृतीचे आक्रमण क्रमवार लिहिले असून पुराणाचे दाखले जोडले आहे.

 

अजित सपकाळ
अकोट जि अकोला

9766201539

ida pida talu de
baliche rajya yeu de
ईडा पीडा टळू दे
बळीचे राज्य येऊ दे
शेतकऱ्याचा राजा बळीराजा
लेखनस्पर्धा
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 2910 views

शोध

सदस्य प्रवेश

CAPTCHA
हे सोपे गणित सोडवा आणि त्याचे उत्तर लिहा. उदा. 1+3 साठी, 4 लिहा.
हा प्रश्न तुम्ही मानव आहात की नाही हे तपासण्यासाठी आणि मशीनद्वारे होणारे स्पॅम/फ्रॉड अटॅक रोखण्यासाठी आहे.
  • नवीन खाते बनवा
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • माझ्या वाचनखुणा
  • लॉग इन करा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online उपस्थित सदस्य

बळीराजावर सध्या 1 सदस्य उपस्थित आहेत.
  • admin

Visitors Online/उपस्थित पाहुणे

  • सध्या साईटवरील लेखन वाचण्यासाठी उपस्थित पाहुणे: 8 *
Who's new नवीन सदस्य
  • Rutuja Bane
  • कीर्ती _विजय _लंगडे
  • Madhuri_123
  • Rashin@123
  • sneha

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • तरल आणि काळजाचा ठाव घेणारी रचना
    5 hours 29 minutes ago
  • संवेदनशील आणि रोखठोक आविष्कार
    5 hours 32 minutes ago
  • काळ्या आईवरची निष्ठा
    5 hours 34 minutes ago
  • प्रभावीपणे मांडली आहे.
    5 hours 36 minutes ago
  • अप्रतिम आणि काळजाला भिडणारी रचना!
    1 day 6 hours ago

आज सर्वाधिक वाचन

शीर्षक आजचे वाचन
स्वतंत्र भारत पक्ष कार्यकारिणी - 2023-24 461
विश्वस्तरीय लेखनस्पर्धा-२०२६ : वर्ष १३ वे 194
शरद जोशी आणि माझ्यातली कार्यकर्ती 140
किती चाटणार भारतपुत्रा? 136
आत्महत्या नव्हे, शेतकर्‍यांचा शासकीय खून! 136
संमेलनातील कवीची निवड : कार्यपद्धती 134
पायाखालची वीट दे : भक्तीगीत ।।७।। 134
कापला रेशमाच्या सुताने गळा 131
पिकलेला काटा अन् करपलेली पिके 117
किसान क्रांती 53
मातृत्वाचा शृंगाररस 36
गझल 32
दुःख मातीतले.... 30
कच्ची कार्यक्रमपत्रिका : १६ वे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन (वर्धा जिल्हा) - २०२६ 26
असे करावे महिला कवी-लेखिकांच्या पुस्तकाचे समीक्षण! 25
ती 17
तुझ्यापायीच झाली ही दैना 16
दुष्काळ... 16
IT कार्यशाळा - लेखन कसे करावे? - भाग-१५ 16
राजकीय मेंदू करतोय भारतीय शेतीचा घात : कोरोना माहात्म्य ||१३|| 14

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

लोकप्रिय लेखन (वाचनसंख्या)

शीर्षक वाचनसंख्या
पोळ्याच्या झडत्या 217,973
माझे फेसबूक स्टेटस-1 180,810
शुभारंभ 134,898
रानमेवा - भूमिका 109,382
नागपुरी तडका - ई पुस्तक 107,374
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 92,104
सेंद्रिय शेती आणि रासायनिक शेती : संभ्रावस्था आणि वास्तविकता 87,527
कुलगुरू साहेब, आव्हान स्वीकारा....! 82,772
भोंडला, हादगा आणि भुलाबाईची गाणी : महिलांच्या व्यथा 79,573
उद्देश आणि भूमिका 77,432
विनोदी मिर्चीमसाला : दर्जेदार विनोद संग्रह 73,401
विचारपूस 71,686
गणपतीची आरती ॥३५॥ 67,706
सत्कार समारंभ : वर्धा 66,719
शेतकरी संघटना लोगो, बिल्ला 63,262
किती चाटणार भारतपुत्रा? 61,183
जात्यावरची गाणी 55,986
माझे फेसबूक स्टेटस - 2 49,359
महाराष्ट्र शासनाचे पत्र - कापूस निर्यात 47,033
हाण त्याच्या टाळक्यात पायामधला बूट : नागपुरी तडका ।।९।। 46,337

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ Sheti Arth Prabodhini