Skip to main content Skip to footer
मुखपृष्ठ

शोध

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • लेखनस्पर्धा-२६
    • समग्र लेखनस्पर्धा 2014 ते 2025
    • Index लेखनस्पर्धा-२०२६
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

Welcome User Block

🙏 नमस्कार पाहुणे ! शेतकरी, शेती अभ्यासक, रसिक आणि सारस्वतांच्या दुनियेत आपले स्वागत आहे. 🙏
अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य चळवळीचा उपक्रम
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२६ 
लेखनाचा विषय : शेती/महिला/ग्रामीण जीवन 
प्रवेशिका दाखल करण्याची अंतिम मुदत : २५ नोव्हेंबर २०२६
  • स्पर्धेचे स्वरूप, पारितोषिकाचे स्वरूप, प्रवेशिका सादर करण्याची पद्धत, नियम व शर्ती, याविषयी सविस्तर माहिती येथे >> https://baliraja.com/node/3379 उपलब्ध आहे.
  • सादर झालेल्या प्रवेशिका येथे >> https://baliraja.com/spardha-2026 पाहता येतील.

कर्ज विळख्यातला शेतकरी !!

Main page content

Rahul Rajopadhye
By Rahul Rajopadhye | 4:16 PM IST, शनी October 05, 2019
वैचारिक लेख

कर्ज विळख्यातला शेतकरी !!

आजकाल शेतकरी म्हटलं की लागलीच त्याला लागून मनामध्ये शब्द उमटतो तो म्हणजे कर्ज ! शेतकरी आणि कर्ज यांचा इतका संबंध दृढ होत चालला आहे की कर्ज हे शेतकऱ्यांच्या पाचवीलाच पूजले आहे की काय अशी परिस्थिती निर्माण झालेली दिसते. माझ्या दृष्टीकोनातून शेतकरी कर्जाच्या विळख्यात अडकण्याची जी अनेक कारणे आहेत त्यामध्ये एक कारण हेही असावे की सध्याचा शेतकरी पारंपारिक शेतीपासुन दूरावलेला दिसतो.
कालचा शेतकरी आणि आजचा शेतकरी यांचा जेंव्हा मी तौलनिक अभ्यास करतो तेंव्हा एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते आणि ती ही की आजचा शेतकरी जरी तुलनात्मक जास्त उत्पन्न घेत असला तरी आजच्या शेतकऱ्यांची ऊर्जेची मागणी ही भूतकाळातील शेतकऱ्यांपेक्षा वाढलेली आहे.आजचा शेतकरी हा पारंपारिक शेतीपासून दुरावला. जसजसा काळ पुढे सरत गेला तसतशी सर्वच क्षेत्रांमध्ये तंत्रज्ञानाची प्रगती होतं गेली.शेती क्षेत्रातदेखील विज्ञान आणि तंत्रज्ञानामध्ये क्रांती झाली. तंत्रज्ञानाचा मूळ उद्देशच मानवाचे कष्ट कमी करणे आणि त्याचे जीवन सुसह्य बनवणे हे आहे. पारंपारिक शेती मध्ये क्रित्येक कामासाठी शेतकऱ्याला कष्ट करावे लागायचे त्याऐवजी शेतकऱ्यांची तीच कामे आता यंत्र करू लागली. अगदी काही वर्षापूर्वी शेतीला पाणी पाजण्याचे काम असो त्यासाठी विहिरीवर बैलजोडीच्या सहाय्याने चालणाऱ्या मोटीचा वापर शेतकरी करायचा. पण आज त्याचं मोटेची जागा आता मोटर ने घेतली आहे. मोटरने शेतकऱ्यांचे कष्ट कमी केले पण त्यांची विद्युत ऊर्जेची सवय वाढवली आणि मागणीही वाढवली. पूर्वमशागतीची खूपशी कामे जसे की नांगरट कुळवणी पेरणी कोळपण इत्यादी जी स्वतः शेतकरी मनुष्यबळ किंवा गोवंश याच्या सहाय्याने करत होता त्यासाठी आता घातक तणनाशक तसेच ट्रक्टर चा वापर करू लागला. ट्रक्टर ने शेतकऱ्यांचे कष्ट खूप कमी केले पण ट्रक्टर घेण्यासाठी शेतकरी बँकेच्या दारात हेलपाटे मारू लागला. एक नवी बाजारपेठ उपलब्ध झाल्याचे बघून वाहन उद्योग तसेच बँका यांनी परस्पर सामंजस्याने शेतकऱ्यांचे सातबारावर बोजा चढवून भरमसाठ व्याजाने अर्थसहाय्य उपलब्ध केले. शेतकरी कष्ट विसरला आणि यंत्रावरती अवलंबून राहू लागला. शेतामध्ये ट्रक्टर उभा राहिला तर व्याज वाढवू लागला आणि चालला तर तो प्रदूषण वाढवू लागला. एकंदरीतच पारंपारिक शेतीमधील कष्ट कमी झाले पण ऊर्जेची आवश्यकता वाढली आणि या ऊर्जेच्या वापरामुळे प्रदूषनाची नवीनच समस्या निर्माण झाली. फक्त एवढेच नव्हे तर शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित सुध्दा बिघडले. आणि शेतकरी कर्जाच्या विळख्यात अडकला स्वतः कष्ट करायची सवय मोडल्यामुळे शेतकरी ज्यांच्याकडे अशी यंत्रे आहेत त्यांना पैसे देवून त्यांची वाट पहात बसू लागला. मनुष्यबळाचा वापर करून भांगलण करण्याऐवजी तो विषारी तणनाशकाचा मारा करू लागला त्यामुळे जमिनीतून जिवाणूची संख्या कमी झाली आणि जमीन नापीक होऊन त्याचा मानवाच्या शरीरावर विपरीत परिणाम होऊ लागला.
सद्यस्थितीत आधुनिक यांत्रिकीकरणापासून पारंपारिक शेतीकडे वळणे शेतकऱ्यांना अवघड जाणार आहे पण सध्या लागणाऱ्या ऊर्जेबाबत मात्र अजूनही शेतकरी विचार करू शकतो. पारंपारिक ऊर्जा स्त्रौतापेक्षा अपारंपारिक ऊर्जेकडे वळण्याची वेळ आता आली आहे. वीजबिलाचा आर्थिक ताण आणि ग्रामीण भागात असलेली लोडशेडींगची समस्या जर मुळापासून घालवायची असेल तर विद्युत ऊर्जेऐवजी सौर ऊर्जा, पवनऊर्जा अशा पर्याया कडे एकतर वळावे लागेल किंवा पारंपारिक शेतीला प्रोत्साहन द्यावे लागेल. तरच शेती खर्च कमी होऊन शेतकऱ्यांना कर्जाची आवश्यकता रहाणार नाही यांत्रिकीकरणाला जसे अनुदान मिळते त्याचं धर्तीवर गोवंश पालनासाठीदेखील अनुदान मिळायला हवे. शेतकरी हां पर्यावरणाचा एक महत्वाचा घटक आहे. त्याचा विकास होताना पर्यावरणाचा ह्रास होऊ नये याची काळजी आता सर्वानी घेणे आवश्यक आहे. कुणीतरी असे म्हटलंय
"कौन हमारा सुखदाता !
धरती, गंगा, गोमाता !"
या उक्तीप्रमाणे धरती पाणी आणि गौमाता याची पर्यायाने
पर्यावरणाची काळजी सर्व शेतकऱ्यांनी घ्यावी शेतीबरोबरच पुरक व्यवसायांची कास धरावी शेती उत्पन्न तसेच पुरक उत्पन्न वाढवावे आणि कर्जाच्या विळख्यातून स्वताची सुटका करून घ्यावी हीच कृषीदेवता भगवान बलरामाचरणी प्रार्थना !!

© श्री. राहुल दत्तात्रय राजोपाध्ये
1073, नरसोबा गल्ली, तासगाव
ता. तासगाव जि. सांगली
9130215836
rdrajopadhye@gmail.com

कर्ज शेतकरी
प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत.

गंगाधर मुटे

मंगळवार, October 15, 2019 - 21:28
Permalink
New

प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत. अभिनंदन....!
*congrats* :congrats:

  • Log in or register to post comments
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 6119 views

शोध

सदस्य प्रवेश

CAPTCHA
हे सोपे गणित सोडवा आणि त्याचे उत्तर लिहा. उदा. 1+3 साठी, 4 लिहा.
हा प्रश्न तुम्ही मानव आहात की नाही हे तपासण्यासाठी आणि मशीनद्वारे होणारे स्पॅम/फ्रॉड अटॅक रोखण्यासाठी आहे.
  • नवीन खाते बनवा
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • माझ्या वाचनखुणा
  • लॉग इन करा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online उपस्थित सदस्य

बळीराजावर सध्या 0 सदस्य उपस्थित आहेत.

Visitors Online/उपस्थित पाहुणे

  • सध्या साईटवरील लेखन वाचण्यासाठी उपस्थित पाहुणे: 13 *
Who's new नवीन सदस्य
  • Rutuja Bane
  • कीर्ती _विजय _लंगडे
  • Madhuri_123
  • Rashin@123
  • sneha

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • तरल आणि काळजाचा ठाव घेणारी रचना
    11 hours 8 minutes ago
  • संवेदनशील आणि रोखठोक आविष्कार
    11 hours 10 minutes ago
  • काळ्या आईवरची निष्ठा
    11 hours 13 minutes ago
  • प्रभावीपणे मांडली आहे.
    11 hours 15 minutes ago
  • अप्रतिम आणि काळजाला भिडणारी रचना!
    1 day 11 hours ago

आज सर्वाधिक वाचन

शीर्षक आजचे वाचन
स्वतंत्र भारत पक्ष कार्यकारिणी - 2023-24 65
शरद जोशी आणि माझ्यातली कार्यकर्ती 28
पिकलेला काटा अन् करपलेली पिके 25
किती चाटणार भारतपुत्रा? 22
पायाखालची वीट दे : भक्तीगीत ।।७।। 22
आत्महत्या नव्हे, शेतकर्‍यांचा शासकीय खून! 21
कापला रेशमाच्या सुताने गळा 19
संमेलनातील कवीची निवड : कार्यपद्धती 18
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 8
किसान क्रांती 5
उठ शेतकऱ्या, घे मशाल 4
IT कार्यशाळा - लेखन कसे करावे? - भाग-१५ 4
उद्ध्वस्त 3
दुःखात राहतो मी 3
शेतक-यांचा राजा बळीराजा 3
मा. शरद जोशी यांना हार्दिक शुभेच्छा. 3
भूमी अधिग्रहण कायदा - २०१३ व २०१४ 3
नियोजन : ११ वे अ.भा.म.शे.सा. संमेलन, नाशिक 3
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२२ : निकाल 3
मरतात चार शेळ्या... 2

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

लोकप्रिय लेखन (वाचनसंख्या)

शीर्षक वाचनसंख्या
पोळ्याच्या झडत्या 217,973
माझे फेसबूक स्टेटस-1 180,810
शुभारंभ 134,899
रानमेवा - भूमिका 109,382
नागपुरी तडका - ई पुस्तक 107,376
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 92,136
सेंद्रिय शेती आणि रासायनिक शेती : संभ्रावस्था आणि वास्तविकता 87,529
कुलगुरू साहेब, आव्हान स्वीकारा....! 82,773
भोंडला, हादगा आणि भुलाबाईची गाणी : महिलांच्या व्यथा 79,573
उद्देश आणि भूमिका 77,432
विनोदी मिर्चीमसाला : दर्जेदार विनोद संग्रह 73,405
विचारपूस 71,687
गणपतीची आरती ॥३५॥ 67,708
सत्कार समारंभ : वर्धा 66,719
शेतकरी संघटना लोगो, बिल्ला 63,265
किती चाटणार भारतपुत्रा? 61,222
जात्यावरची गाणी 55,988
माझे फेसबूक स्टेटस - 2 49,361
महाराष्ट्र शासनाचे पत्र - कापूस निर्यात 47,034
हाण त्याच्या टाळक्यात पायामधला बूट : नागपुरी तडका ।।९।। 46,337

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ Sheti Arth Prabodhini