Skip to main content Skip to footer
मुखपृष्ठ

शोध

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • लेखनस्पर्धा-२६
    • समग्र लेखनस्पर्धा 2014 ते 2025
    • Index लेखनस्पर्धा-२०२६
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

Welcome User Block

🙏 नमस्कार पाहुणे ! शेतकरी, शेती अभ्यासक, रसिक आणि सारस्वतांच्या दुनियेत आपले स्वागत आहे. 🙏

प्रतिनिधी नोंदणी : १६ वे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन (वर्धा जिल्हा) - २०२६ 
दिनांक : शुक्रवार दि. २५ , शनिवार, दि. २६ आणि रविवार, दि. २७, डिसेंबर २०२६
स्थळ : अ‍ॅग्रीसन FPC परीसर, आर्वी छोटी ता. हिंगणघाट जि. वर्धा
प्रतिनिधी नोंदणी अंतिम तिथी : २७ नोव्हेंबर २०२६
प्रतिनिधी नोंदणी कशी करावी 👉  https://baliraja.com/rep-regd
प्रतिनिधि नोंदणी फॉर्म 👉  https://baliraja.com/form/wf-rep-16sss 
कार्यक्रमपत्रिका 👉  https://baliraja.com/kp16

***************

अ.भा. मराठी शेतकरी साहित्य चळवळीचा उपक्रम
विश्वस्तरीय Online लेखनस्पर्धा-२०२६ 
लेखनाचा विषय : शेती/महिला/ग्रामीण जीवन 
प्रवेशिका दाखल करण्याची अंतिम मुदत : २५ नोव्हेंबर २०२६
  • स्पर्धेचे स्वरूप, पारितोषिकाचे स्वरूप, प्रवेशिका सादर करण्याची पद्धत, नियम व शर्ती, याविषयी सविस्तर माहिती येथे >> https://baliraja.com/node/3379 उपलब्ध आहे.
  • सादर झालेल्या प्रवेशिका येथे >> https://baliraja.com/spardha-2026 पाहता येतील.

बदलेल धोरण, तर टळेल मरण!

Main page content

Dhirajkumar Taksande
By Dhirajkumar Taksande | 10:20 AM IST, मंगळ September 18, 2018

जगणं कुणाला आवडत नाही? कितीही प्रतिकूल परिस्थिती असली तरी झगडून, त्यावर मात करून सारेच जीव जगतांना दिसतात. जीवन इतकं प्रिय आहे. त्यासाठी सारेच आपलं सर्वस्व बहाल करतात. कंगाल, कफल्लक, दारिद्र्यात व गुलामीतही माणूस जगणे सोडत नाही. चार दिवसाच्या जगण्यावर किती प्रेम, किती आसक्ती असते माणसाची, नाही?

परंतु या देशात आपण बघतो, की आपला शेतकरी बांधव आत्महत्या करतो आहे. इथला अल्पभूधारक, शेतकरी, शेतमजूर, आत्महत्येचा मार्ग पत्करतोय. ही एक अत्यंत हृदयद्रावक अशी बाब आहे. त्यातही आनखीन खेदजन्य असे की आपला मराठी माणूस या दुःखाला ज्यास्त प्रमाणात कवटाळत आहे!

आपल्या देशात इतर राज्यांच्या तुलनेत महाराष्ट्रात सर्वाधिक आत्महत्या झाल्या. २०१४ पासून जुलै २०१७ पर्यंत तब्बल ८ हजार ६५१ शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत. गेल्या सहा वर्षांत महाराष्ट्रात २४ हजार ३१५ शेतकऱ्यांनी आपले जीवन संपविल्याचे धक्कादायक वृत्त आहे. या आत्महत्या रोखण्यासाठी सरकारने सर्वात मोठी ३४ हजार कोटी रूपयांची कर्जमाफी घोषणा केली तरी सुद्धा ३९० शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्याच! आत्महत्येचे हे सत्र आजतागायत सुरू असून भविष्यात ते थांबेल असे वाटत नाही आणि खरे पाहता हे आव्हान सरकार समोर दंड पेलून उभे आहे असे म्हटले तरी वावगे ठरणार नाही.

यावर अनेक प्रश्न पडतात की, काय या देशात माणसाच्या जीविताला किंमत नाही? का ही माणसं मृत्यू पत्करतात? या संदर्भात मृत्यूला कवटाळण्याची परीस्थिती कशी निर्माण झाली? कुणी निर्माण केली? गेल्या कित्येक वर्षांपासून चालत आलेल्या या ज्वलंत प्रश्नावर आपण आजही मात का करु शकलो नाही? ही निरपराध माणसे वाचवता येऊ शकत नाहीत काय? आपण महाशक्ती कुणाच्या भरवश्यावर बनणार? या जगात निसर्ग फक्त आपल्यावरच कोपतो काय? आपलं कृषी खातं काय करते? आजपर्यंतची कृषी धोरणं अपयशी ठरलीत का? ह्या समस्येच्या मुळापर्यंत सरकार का पोहोचत नाही? की सदर समस्येची वास्तवता त्यांच्या ध्यानात येत नाही? आणि ध्यानात येत असेल तर त्यावर प्रभावी तोडगा का निघत नाही? वास्तवतेला धरून धोरणे का आखल्या जात नाहीत? बरं जी काही धोरणे आखल्या जात आहेत त्याने समस्या कमी का होत नाहीत?.. असे अनेक प्रश्न मनःपटलावर उमटतात.

परंतु सरकारला हा प्रश्न महत्त्वाचा वाटत नाही असे दिसते. आणि या प्रश्नाच्या मुळापर्यंत आमचं कृषी खातं देखील नक्कीच पोहोचलं नाही, हेही तितकेच खरे! अन्यथा ही समस्या इतकी भीषण झालीच नसती.

आज शेतकरी नापिकी, दुष्काळ, लागवडीसाठी येणारा खर्च व उत्पादन खर्चावर आधारित रास्त भाव मिळत नाही, या समस्यांनी वेढलेला असतांना कृषीतज्ञ, शेतीतज्ञ बसल्या जागेवरून निर्मुलनाची धोरणं आखतात की काय अशी शंका येते. किंवा तज्ञ मंडळी अंध मूक बधिर तरी नक्कीच असतील असे वाटते. पिडितांची वास्तवता न जाणता, त्यामागे व्यसनाधीनता, हुंडा, घरगुती भांडणं, प्रेम प्रकरण .. असल्या कारणांचा कयास सांगून हे लोकं शेतकऱ्यांची क्रुर थट्टा सुद्धा करताना दिसतात. हे बरोबर नाही. आत्महत्येच्या या गंभीर विषयास सरकारी पातळीवर इतकी असंवेदनशीलता असेल तर मग धोरणांच काय?

खरे तर असली डोळेझाक पध्दत रोगाच्या नेमक्या पातळीचे निदान करूच शकत नाही व निदान न करता दिलेल्या औषधाने रोग बरा न होता उलट रोग्याला मरण घडीस पोहचवतो. आणि हेच सगळ या संदर्भात होत आहे!

पावसाच्या कमी प्रमाणामुळे दुष्काळाची तात्कालिक कारणं सांगून प्रत्येक सरकार स्वतःचा बचाव करीत आला आहे. देशाला आधुनिक प्रगत राष्ट्र बनविण्यासाठी शेती सोडून इथले नेते राजकीय खेळात मश्गुल आहेत. शेती आणि शेतीवर अवलंबून सारे छोटे मोठे व्यवसाय मोडकळीला आले आहेत. सारी सरकारी धोरणं कुचकामी ठरली आहेत असे वाटते. शेतीप्रधान या देशात निसर्ग फक्त आपल्यावरच कोपतो काय? जपान, चीन, ईस्त्राईल, अमेरिका ब्राझील इतर देशात नाही? उलट जापान ई. देशांत प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करणारी व शेतीला पूरक अशी धोरणे आखुन ते देश शेतिक्षेत्रात उत्तुंग अशी भरारी घेत असल्याचे चित्र दिसते.

आपणास वाटते की शेतकऱ्यांना आपण मदत करावी. का नाही? हो, नक्की करावी. परंतु शेतकऱ्यांच्या समस्येचे निवारण तात्कालिक मदतीच्या मोहिमेतून होऊ शकत नाही. कारण शेतकऱ्याला मारक आणि भांडवलशाहीस पूरक धोरणे शेतीव्यवस्थेचा जीव घेतल्याशिवाय राहणार नाही. म्हणून अशाप्रकारची धोरणं सर्वात आधी बदलने आवश्यक आहे, हे आपण ध्यानात घेतले पाहिजे. शेतकरी आणि कृषी खातं यांच्यात मैत्री वाढण्यापेक्षा भांडवलदार आणि कृषी मंत्रालयाचं नातं घट्ट होत आसल्याचे आपण बघतो. देशात नेते फक्त अभिनेते झालेले आहेत. त्यांच्या अभिनयात खऱ्याला खोटं आणि खोट्याला खरं करण्याचीच क्षमता आहे. केवळ स्वार्थ साधण्यासाठी हे दांभिक लोकं श्वेत वस्त्र परिधान करून शेतकऱ्यांच्या मढ्यावर चरणारी गिधाडे आहेत असे वाटते, हेही तितकेच खरे!

ही परिस्थिती बदलणं गरजेचं आहे. जर या देशास एक स्थायी उत्पादक कृषी प्रणाली देश म्हणून पुढे यायचे असेल तर जुन्या धोरणावर आत्मचिंतन करून नवीन धोरणे आणावी लागतील. यांत्रिकीकरण, शेती एकत्रीकरणाचा वापर करावा लागेल. परदेशी शेतीमालाच्या व्यापारावर निर्बंध घालून आपली निर्यात वृध्दी वाढवावी लागेल. अन्यथा शेतीची लूट चालूच राहणार. शेतकरी असेच मरणार, फक्त लूटणारे बदलतील, परंतु समस्या काही सुटणार नाही.

तात्पर्य, जोपर्यंत शेतकऱ्यांचा लागत खर्च निघणार नाही, किंबहुना त्यांना नफा मिळणार नाही, तोपर्यंत "शेतकरी आत्महत्या" हा विषय कधीही संपणार नाही हे सत्य आहे. व्यावहारिक पातळीवर ही बाब कितीही कठीण वाटत असली तरी ही उपाय योजना करावीच लागणार आहे, आणि तिही सरकार पातळीवर. अन्यथा कोण्याही सरकारला या देशात राज्य करण्याचा काहीही हक्क नाही.. हे आपण समजून घेतले पाहिजे तरच काही मार्ग निघू शकतो.

गद्यलेखन स्पर्धा-२०१८
गद्यलेखन स्पर्धा-२०१८
वैचारिक लेख
वासतव रेखाटल भाऊ

Dr. Ravipal Bh…

बुधवार, September 19, 2018 - 14:11
Permalink
New

अभिनंदन

  • Log in or register to post comments
अतिशय अभ्यासपूर्ण विवेचन, धिरज साहेब.

प्रदीप थूल

गुरुवार, September 20, 2018 - 19:50
Permalink
New

अभिनंदन

  • Log in or register to post comments
प्रतिसादाबद्दल

Dhirajkumar Taksande

मंगळवार, October 30, 2018 - 18:49
Permalink
New

धन्यवाद प्रदिपजी!!!

  • Log in or register to post comments

In reply to अतिशय अभ्यासपूर्ण विवेचन, धिरज साहेब. by प्रदीप थूल

Dhirajkumar B Taksande

Dhirajkumar Taksande

शुक्रवार, September 21, 2018 - 08:26
Permalink
New

धन्यवाद! डॉ. साहेब.

  • Log in or register to post comments
Dhirajkumar B Taksande

Dhirajkumar Taksande

सोमवार, October 8, 2018 - 19:38
Permalink
New

धन्यवाद !!

  • Log in or register to post comments
अभ्यासपूर्ण लेख

Ramesh Burbure

मंगळवार, September 25, 2018 - 11:06
Permalink
New

या लेखासाठी आपल कौतुक करावं तितके कमी...!

  • Log in or register to post comments
प्रतिसादाबद्दल

Dhirajkumar Taksande

शुक्रवार, November 30, 2018 - 18:49
Permalink
New

धन्यवाद रमेश भाऊ!!!!!!

  • Log in or register to post comments

In reply to अभ्यासपूर्ण लेख by Ramesh Burbure

प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत.

गंगाधर मुटे

सोमवार, December 24, 2018 - 22:42
Permalink
New

प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत. अभिनंदन....!
*congrats* :congrats:

  • Log in or register to post comments
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 11706 views

शोध

सदस्य प्रवेश

CAPTCHA
हे सोपे गणित सोडवा आणि त्याचे उत्तर लिहा. उदा. 1+3 साठी, 4 लिहा.
हा प्रश्न तुम्ही मानव आहात की नाही हे तपासण्यासाठी आणि मशीनद्वारे होणारे स्पॅम/फ्रॉड अटॅक रोखण्यासाठी आहे.
  • नवीन खाते बनवा
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • माझ्या वाचनखुणा
  • लॉग इन करा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online उपस्थित सदस्य

बळीराजावर सध्या 2 सदस्य उपस्थित आहेत.
  • admin
  • Rutuja Bane

Visitors Online/उपस्थित पाहुणे

  • सध्या साईटवरील लेखन वाचण्यासाठी उपस्थित पाहुणे: 5 *
Who's new नवीन सदस्य
  • Rutuja Bane
  • कीर्ती _विजय _लंगडे
  • Madhuri_123
  • Rashin@123
  • sneha

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • तरल आणि काळजाचा ठाव घेणारी रचना
    1 day 2 hours ago
  • संवेदनशील आणि रोखठोक आविष्कार
    1 day 2 hours ago
  • काळ्या आईवरची निष्ठा
    1 day 2 hours ago
  • प्रभावीपणे मांडली आहे.
    1 day 2 hours ago
  • अप्रतिम आणि काळजाला भिडणारी रचना!
    2 days 3 hours ago

आज सर्वाधिक वाचन

शीर्षक आजचे वाचन
स्वतंत्र भारत पक्ष कार्यकारिणी - 2023-24 376
पिकलेला काटा अन् करपलेली पिके 136
संमेलनातील कवीची निवड : कार्यपद्धती 136
शरद जोशी आणि माझ्यातली कार्यकर्ती 135
पायाखालची वीट दे : भक्तीगीत ।।७।। 129
किती चाटणार भारतपुत्रा? 127
आत्महत्या नव्हे, शेतकर्‍यांचा शासकीय खून! 123
कापला रेशमाच्या सुताने गळा 118
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 92
विश्वस्तरीय लेखनस्पर्धा-२०२६ : वर्ष १३ वे 90
प्रतिनिधी नोंदणी कशी करावी : १६ वे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन (वर्धा जिल्हा) - २०२६ 53
माझे फेसबूक स्टेटस-1 35
किसान क्रांती 32
कच्ची कार्यक्रमपत्रिका : १६ वे मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन (वर्धा जिल्हा) - २०२६ 22
दुःख मातीतले.... 17
गझल 16
मातृत्वाचा शृंगाररस 15
IT कार्यशाळा - लेखन कसे करावे? - भाग-१५ 15
कार्यक्रम पत्रिका : १५ वे अ. भा. ONLINE मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन 14
शेतकरी संघटना लोगो, बिल्ला 13

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

लोकप्रिय लेखन (वाचनसंख्या)

शीर्षक वाचनसंख्या
पोळ्याच्या झडत्या 217,978
माझे फेसबूक स्टेटस-1 180,845
शुभारंभ 134,900
रानमेवा - भूमिका 109,384
नागपुरी तडका - ई पुस्तक 107,382
आजचे शेतमालाचे बाजारभाव 92,220
सेंद्रिय शेती आणि रासायनिक शेती : संभ्रावस्था आणि वास्तविकता 87,530
कुलगुरू साहेब, आव्हान स्वीकारा....! 82,774
भोंडला, हादगा आणि भुलाबाईची गाणी : महिलांच्या व्यथा 79,576
उद्देश आणि भूमिका 77,434
विनोदी मिर्चीमसाला : दर्जेदार विनोद संग्रह 73,414
विचारपूस 71,690
गणपतीची आरती ॥३५॥ 67,709
सत्कार समारंभ : वर्धा 66,720
शेतकरी संघटना लोगो, बिल्ला 63,277
किती चाटणार भारतपुत्रा? 61,327
जात्यावरची गाणी 55,996
माझे फेसबूक स्टेटस - 2 49,366
महाराष्ट्र शासनाचे पत्र - कापूस निर्यात 47,037
हाण त्याच्या टाळक्यात पायामधला बूट : नागपुरी तडका ।।९।। 46,342

Pagination

  • Current page 1
  • पान 2
  • पान 3
  • Next page ››
  • Last page Last »
more

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ Sheti Arth Prabodhini