नमस्कार ! बळीराजावर आपले स्वागत आहे.


   पाचवे अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य संमेलन, पैठण

    दिनांक : शनिवार, रविवार, २ व ३ फेब्रुवारी २०१९  
    स्थळ : संत एकनाथ ज्ञानपीठ, माहेश्वरी जनकल्याण सभागृह, पैठण, जि. औरंगाबाद

    अग्रिम प्रतिनिधी नोंदणीसाठी येथे क्लिक करा. 
    अधिक माहितीसाठी येथे क्लिक करा.

कान पकडू नये

गंगाधर मुटे's picture

कान पकडू नये

आता कुणी कुणाचे कान पकडू नये
वादात या कुणीही सहसा पडू नये

ते दान का मिळाले? जे टाळले सदा
असले पुन्हा नव्याने सहसा घडू नये

शोधेन मीच माझा, रस्ता पुन्हा नवा
त्या मूक दर्शकांनी सहसा रडू नये

निद्रिस्त मीच केल्या माझ्याच जाणिवा
संवेदनेवरी या मीठ रगडू नये

कोणास कोण प्याले, कळतेच ना कधी
नातेच बाटलीशी सहसा जडू नये

म्हणतात वाहवा, व्वा! स्त्रीरम्य वेड ते
सच्चा विचार सहसा का आवडू नये?

सजतात रोज येथे कित्येक मैफ़िली
कोणास न्याय्य मुद्दा का सापडू नये?

झाले अता पुरेसे, ते बोलले बहू
बाळंत होत ना ती, चर्चा झडू नये

सोसून ऊन वारा, अंकूरतो अता
कोंबेजण्याच आधी सहसा सडू नये

आता कुठे जरासा झालोय मुक्त मी
पायास साखळ्यांनी परत जखडू नये

माझ्याकडे मुळीही किल्ल्या न शिल्लकी
माझ्याविना कुणाचे सहसा अडू नये

हे अन्न सात्त्विकाचे ये ’अभय’ भोजना
मंगल अशा प्रसंगी सहसा दडू नये

                                   - गंगाधर मुटे
………………………………………………
वृत्त : विद्युल्लता
काफिया : पडू
रदीफ : नये
लगावली : गागाल गालगागा गागाल गालगा
………………………………………………

Share

प्रतिक्रिया

  • प्रमोद देव's picture
    प्रमोद देव
    शनी, 16/07/2011 - 11:07. वाजता प्रकाशित केले.

    सोसून ऊन वारा, अंकूरतो अता
    कोंबेजण्याच आधी सहसा सडू नये

    इथे ...कोमेजण्याच... असा शब्द हवाय!
    (कदाचित ग्रामीण बोलीत कोंबेजणे म्हणत असतीलही कोमेजण्याला!)
    पण आपली गझल प्रमाणभाषेत असल्यामुळे हा बदल सुचवतोय.

    बाकी गझल छानच झालेय.


  • गंगाधर मुटे's picture
    गंगाधर मुटे
    शनी, 16/07/2011 - 11:18. वाजता प्रकाशित केले.

    प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद. Smile

    कोमेजणे आणि कोंबेजणे हे वेगवेगळे शब्द आहेत.

    कोंबेजणे = कोंब फुटणे = बियाला अंकूर येणे

    ( कोमेजणेचा अर्थ कोमावने, निस्तेज होणे, असा आहे ना?)

    शेतकरी तितुका एक एक!


  • प्रमोद देव's picture
    प्रमोद देव
    शनी, 16/07/2011 - 11:44. वाजता प्रकाशित केले.

    कोंबेजणे हा शब्द माहीत नव्हता...कोंब फुटणे हे माहीत होते....पण त्याचा कोंबेजणे असाही शब्द बनू शकतो,किंबहुना तो तसा वापरात आहे हे माहीत नव्हतं..
    मला वाटलं की अंकुरलेल्या कोंबाची काही प्रतिकूल कारणाने कोमेजणे ही प्राथमिक प्रक्रिया असावी आणि सडणे ही शेवटची...त्यामुळे अंकुरताक्षणीच सडणे योग्य नाही...असा काहीसा अर्थ वाटला.

    सोसून ऊन वारा, अंकूरतो अता
    कोंबेजण्याच आधी सहसा सडू नये

    ह्यातल्या पहिल्या ओळीत आपण अंकुरतो अता म्हटलंय....म्हणजेच कोंब फुटलाय असा अर्थ होतो...त्यामुळे पुढच्याच ओळीतला कोंबेजण्याचा अर्थ मला कोमेजणे असा असावा वाटला....गजलेच्या दोन ओळीत विरोधाभास...झटका असतो असे कुठेसे वाचलेले असल्यामुळे..तसे वाटले.

    असो आपल्या खुलाशाबद्दल मन:पूर्वक धन्यवाद!


  • गंगाधर मुटे's picture
    गंगाधर मुटे
    शनी, 16/07/2011 - 13:19. वाजता प्रकाशित केले.

    सोसून ऊन वारा, अंकूरतो अता

    सोसून ऊन वारा, अंकूरलो अता

    या दोन ओळीत फरक आहे. अंकूरतो अता या शब्दाचा अर्थ मी अंकुरायचा प्रयत्न करतोय, असा गृहित धरला आहे.

    ( मात्र यापेक्षा अधिक स्पष्ट लिहायला हवे, हे मान्य.) Smile

    शेतकरी तितुका एक एक!