Skip to main content Skip to footer
Home

Search form

Main menu

  • ताजे अद्यतन
  • साहित्य संमेलन
  • नवे लेखन
  • वाङ्मयशेती
  • लोकप्रिय लेखन
  • लेखनस्पर्धा
  • शेतकरी गीत
  • संक्षिप्त परिचय

गझल

Main page content

By Dr. Ravipal Bh… | 8:39 AM IST, Sun September 09, 2018

(मतला)
फळली मला कधीही नाही कृषी मुळावर.
मारूनही फवारा पडली अळी फुलावर.

(हुस्नेमतला)
कर्जास या अता मी फेडायचे कशावर.
लागत तरी निघाली नाही कुण्या पिकावर.

(१ ला शेर)
जीएम बी बियाणे पेरायला मनाई,
शेती कशी करावी या तुगलकी तिरावर.

(अंतिम शेर)
जर रास्त दर मिळाला मालासही कृषीच्या,
मरणार मी कशाला लटकूनिया सुळावर.

(मक़ता)
'रविपाल' कर अता तू सरकारची अवज्ञा,
धोरण अरे तयाचे उठले तुझ्या जिवावर.

~ गज़लकार: डॉ. रविपाल भारशंकर.

°°°

निर्वाहन:

ही एक क्लासीकल गज़ल असून तित खालील आवश्यक बाबींचा निर्वाह केला आहे.

१. गज़ल तंत्र: कलामे-मौज़ूँ-मुक़फ़्फा-बिल्क़स्द.

२. शेर- तंत्र: सदर, उरूज; इब्तिदा, ज़र्ब.

अ) कलापक्ष

१-अ) बेसीक अरकान: [मस-तफ़-इ-लुन(२-२-१-२), फ़-ऊ-लुन(१-२-२)]×२, किंवा [(गागालगा), (लगागा)]×२.

२-अ) फ़ारशी बहर-ए-मज़ार ची मुज़ाहिफ़ सूरत किंवा वृत्त: आनंदकन.

३-अ) बहर/वृत्त निर्वाह: गण (अऱकान) भंग न करता लयबद्ध शिल्पवत साकार.
जशे:-
[(मारूनही)( २२१२),(फवारा१२२)],
[(पडली अळी)(२२१२),(फुलावर)(१२२)], इ.

४-अ) तक़तीअ (मात्रा गणन): उच्चारानुसार. जशे:-
तुगलकी= तुग-ल-की= तफ़-इ-लुन= २१२√, १२२×, इ.

५-अ) शेर- विषय: भिन्नता शर्त.
जशे:-
मतला: शेतकऱ्याची हताशा,
हुस्नेमतला: शेतीतील घाटा,
१ ला शेर: सरकारचे तुगलकी धोरण,
अंतिम शेर: शेतीची रास्तभाव विषयक समस्या,
मक़ता: शेतकऱ्यांवरील अन्याया विरूद्ध आक्रोश.

६-अ) गझल- चित्तवृत्ति एकता: ही वैकल्पिक शर्त शेरांची स्वतंत्र ईकाई कायम ठेवून राखली आहे : शेती विषयक

ब) भावपक्ष

१-ब) मुहावऱ्यांचा वापर: बोल-भाषा शब्द संगती.
जसे:-
जिवावर उठणे, अळी पडणे, फवारा मारणे, इ.

२- ब) उक्ती- वैचित्र्य, अलंकरण:
जशे:-

"फळली मला कधीही नाही कृषी मुळावर
मारूनही फवारा पडली अळी फुलावर"

यात, मुळावर(पूर्णपणे/मूलभूतपणे), फुलावर, ई.

३-ब) अलिंगनबद्ध मिसरे: चित-पट प्रमाणे
जशे:-
जर रास्त दर मिळाला मालासही कृषीच्या
मरणार मी कशाला लटकूनिया सुळावर

४-ब) नजीक तर्कसंगती: दुरची कौडी नाही.
जशे:-
मारूनही फवारा पडली अळी फुलावर, इ.

५-ब) पद्यात्मकता: कर्ता उप-स्थिती (secondary)
जशे:
मरणार मी, फळली मला, इ.

६-ब) भर्तीचे शब्द नाही: अत्यावश्यक शब्द वापर.

७-ब) आशय स्पष्टता (बिल्क़स्द): जे म्हणायचे ते निश्चित कथन.

८-ब) काळ-अभंगता. काळभंग केलेला नाही.

९-ब) मेळपुर्ण संबोधने: एकाच ठिकानी एखाद्यास एकेरीत व दुहेरीतही असे संबोधन नाही.

१०-ब) प्रमुदित अभिव्यक्ती: साधी सरळ संयत.

क) सादरीकरण

१-क) राग अहीर भैरव आधारित स्वतंत्र तरन्नुम.

आपला नम्र,
डॉ. रविपाल भारशंकर

पद्यलेखन स्पर्धा-२०१८
पद्यलेखन स्पर्धा-२०१८
गझल
Khul chhan sir

महेश

Monday, September 10, 2018 - 19:21
Permalink
New

Khul chhan sir

  • Log in or register to post comments
धन्यवाद महेश.

Dr. Ravipal Bh…

Monday, September 10, 2018 - 19:25
Permalink
New

आणि हो, तू पण भाग घे हं!

  • Log in or register to post comments

In reply to Khul chhan sir by महेश

अप्रतिम सर

Ramesh Burbure

Tuesday, September 11, 2018 - 01:36
Permalink
New

अप्रतिम गझल सर जी

  • Log in or register to post comments

In reply to धन्यवाद महेश. by Dr. Ravipal Bh…

धन्यवाद रमेश!

Dr. Ravipal Bh…

Wednesday, September 12, 2018 - 14:39
Permalink
New

खुप खुप आभार.

  • Log in or register to post comments

In reply to अप्रतिम सर by Ramesh Burbure

Dhirajkumar B Taksande

Dhirajkumar Taksande

Tuesday, September 18, 2018 - 19:31
Permalink
New

आता सरकारची अवज्ञा करण्याची वेळ आली
अप्रतिम गझलेची रचना जबरदस्त आशय.!!!

  • Log in or register to post comments
खुप खुप आभार धिरजभाऊ आपले!

Dr. Ravipal Bh…

Tuesday, September 18, 2018 - 19:51
Permalink
New

धन्यवाद_/\_

  • Log in or register to post comments

In reply to Dhirajkumar B Taksande by Dhirajkumar Taksande

मस्त

प्रदीप थूल

Thursday, September 20, 2018 - 19:55
Permalink
New

छानच

  • Log in or register to post comments
धन्यवाद गांधीजी

Dr. Ravipal Bh…

Friday, September 21, 2018 - 18:20
Permalink
New

आभार आपले

  • Log in or register to post comments
वाह

मुक्तविहारी

Sunday, September 23, 2018 - 20:06
Permalink
New

वाह सर वाह !
अत्यंत सुंदर गझल !!

  • Log in or register to post comments
मुक्तविहारीजी धन्यवाद!

Dr. Ravipal Bh…

Sunday, September 23, 2018 - 23:52
Permalink
New

मनःपूर्वक आभार आपले!

  • Log in or register to post comments

In reply to वाह by मुक्तविहारी

सर,तुमची गझल ऐकून

Rajesh Jaunjal

Tuesday, October 30, 2018 - 17:51
Permalink
New

सर,तुमची गझल ऐकून पेरणाऱ्यांच्या मनावर शब्दांचा फवारा बसेलच.पण तूर्तास माझ्या मनावर नक्कीच तुमच्या शब्दांचा फवारा बसला.

  • Log in or register to post comments
धन्यवाद

Dr. Ravipal Bh…

Tuesday, November 6, 2018 - 14:07
Permalink
New

धन्यवाद राजेश

  • Log in or register to post comments
प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत.

गंगाधर मुटे

Tuesday, December 25, 2018 - 13:53
Permalink
New

प्रवेशिकेचे मनपूर्वक स्वागत. अभिनंदन....!
*congrats* :congrats:

  • Log in or register to post comments
  • Log in or register to post comments
  • वाचनखूण साठवा
  • Like
  • 16007 views

Search

User login

  • Create new account
  • Reset your password

माझे खाते (current-user)

  • लेखन करा
  • लेखनविषयक टिप्स
  • माझ्या वाचनखुणा
वाचकांच्या भेटी

 
वाचकांनी आजपर्यंत दिलेल्या *Au* एकूण भेटी 

 

माझी वांगंमयशेती घाट्यात गेली परंतु माझ्या वाङ्मयशेतीला मात्र बरे भाव मिळत आहेत.
 

Find बळीराजा डॉट कॉम on Sharad-joshi-inFind बळीराजा डॉट कॉम on Abmssc-PageFind बळीराजा डॉट कॉम on FacebookFind बळीराजा डॉट कॉम on TwitterFind बळीराजा डॉट कॉम on Youtube

Who's online हजर पाहुणे

There are currently 1 users online.
  • admin
Who's new नवीन सदस्य
  • केशव पंडित
  • Narayan Sangale
  • Anil Ranjak Ch…
  • Sunit
  • lawateska

Recent comments ताजे प्रतिसाद

  • धन्यवाद
    2 days 9 hours ago
  • लेखणीने लढाईस सज्ज व्हावे!
    2 days 9 hours ago
  • आता तयार व्हावे
    2 days 9 hours ago
  • गंगाधरजी, "दुपट्टा घसरणे
    1 month 3 weeks ago
  • १५ व्या अ. भा. मराठी शेतकरी साहित्य संमेलनाचे उद्घाटन
    2 months 1 week ago

शुभारंभ - FT2

संकेतस्थळ शुभारंभ : मिती वैशाख कृ.६, रोज सोमवार, दिनांक २३ मे २०११, वेळ - सकाळी ८.२९    ©लेखनाचे सर्व हक्क प्रकाशकाचे स्वाधीन.   नियमावली

Footer menu

  • Contact

Copyright © Baliraja.Com - All rights reserved

Developed and Designed by : Gangadhar Mute For Sheti Arth Prabodhini अ.भा.मराठी शेतकरी साहित्य चळवळ